Quy hoạch Đà Nẵng với chiến lược “đa cực”: Sự cộng hưởng giữa hạ tầng cảng biển, trung tâm tài chính và các đặc khu kinh tế

Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn chuyển mình lịch sử với tầm nhìn chiến lược đến năm 2050, xác lập vị thế của một siêu đô thị trực thuộc Trung ương có quy mô diện tích và dân số dẫn đầu cả nước. Quy hoạch Đà Nẵng đang tái thiết kế toàn diện không gian phát triển dựa trên tư duy hệ sinh thái, quản trị bằng dữ liệu và đổi mới thể chế vượt trội.

Với tổng nhu cầu vốn đầu tư lên đến 350 tỷ USD, thành phố đang định hình cấu trúc đa cực, kết hợp hài hòa giữa phát triển hạ tầng kỹ thuật hiện đại, tầm nhìn ‘Thành phố AI’. Bản đồ quy hoạch Đà Nẵng sẽ kiến tạo một đô thị biển đáng sống, nơi sự bứt phá về kinh tế luôn song hành cùng cam kết bảo tồn bền vững các hành lang sinh thái tự nhiên.

Bối cảnh mới: Tầm vóc “siêu đô thị” sau hợp nhất

Từ ngày 1/7/2025, việc hợp nhất thành phố Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam đã kiến tạo nên một thực thể đô thị trực thuộc Trung ương lớn nhất cả nước với diện tích gần 12.000 km2 và quy mô dân số khoảng 3 triệu người. Việc điều chỉnh quy hoạch không phải là “phép cộng cơ học” của hai địa phương cũ, đây là yêu cầu cấp thiết về việc tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển dựa trên tư duy vùng và hệ sinh thái.

Để hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2050, thành phố dự kiến cần nguồn lực khổng lồ khoảng 350 tỷ USD cho hạ tầng và kinh tế. Các mục tiêu tăng trưởng chính bao gồm:

• GRDP bình quân: Giai đoạn 2026-2030 đạt 11%-12%/năm.
• GRDP bình quân đầu người năm 2030: Đạt khoảng 8.500 USD.
• Nhu cầu vốn: Riêng hạ tầng kỹ thuật thiết yếu cần khoảng 30 tỷ USD, cùng 320 tỷ USD cho phát triển đô thị và các lĩnh vực kinh tế khác.

Tổ chức không gian phát triển: “3 vùng – 3 cực – 2 trục – 4 hành lang”

Quy hoạch Đà Nẵng định hướng chuyển dịch từ phát triển tập trung ven biển sang Mô hình đô thị mới đa trung tâm, áp dụng mô hình “thành phố 15 phút” để giải nén cho vùng lõi đô thị đang quá tải, tạo dư địa phát triển dài hạn cho thành phố.

3 vùng chức năng:

• Vùng lõi đô thị trung tâm;
• Vùng kinh tế biển kết hợp công nghiệp – logistics (chủ yếu ở phía Đông gắn với dịch vụ, thương mại, đổi mới sáng tạo).
• Vùng sinh thái bảo tồn (khu vực miền núi phía Tây gắn với nông nghiệp, công nghệ cao và bảo vệ rừng).

3 cực tăng trưởng: 

• Đô thị trung tâm hiện hữu; 
• Cực công nghiệp công nghệ cao – cảng Liên Chiểu (phía Bắc); 
• Cực kinh tế mở Nam Hội An – Chu Lai (phía Nam). 

Hai trục chiến lược gồm trục kinh tế – đô thị ven biển và trục sinh thái – văn hóa phía Tây, được kết nối bằng bốn hành lang kinh tế giữ vai trò liên kết logistics, công nghiệp và thương mại.

Đáng chú ý, Khu kinh tế mở Chu Lai sẽ được mở rộng từ 27.000 ha lên 42.000 ha để tạo sức bật mới cho công nghiệp và thương mại.

Các đòn bẩy đột phá: Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính

Đà Nẵng đang tiên phong áp dụng các cơ chế thể chế vượt trội để thu hút dòng vốn chất lượng cao toàn cầu.

• Khu thương mại tự do (FTZ): Hình thành trên 4.000 ha tại đô thị mới Nam Hội An, FTZ hướng tới trở thành trung tâm sản xuất và trung chuyển hàng hóa có giá trị gia tăng cao, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Trung tâm tài chính quốc tế (VIFC Đà Nẵng): Tập trung vào tài chính xanh, thị trường tín chỉ carbon và các dịch vụ tài chính cho khu thương mại tự do.
• Đột phá công nghệ tài chính (Token hóa): Đà Nẵng tiên phong triển khai “token hóa tài sản thực” (RWA) nhằm kêu gọi vốn quốc tế cho các dự án hạ tầng khổng lồ trị giá 4 tỷ USD, bao gồm đường cao tốc và tuyến đường sắt đô thị nối sân bay Đà Nẵng – Chu Lai. Thành phố cũng tích cực áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để khuyến khích đổi mới sáng tạo. 

Đô thị thông minh và tầm nhìn “Thành phố AI” trong quy hoạch Đà Nẵng

Quy hoạch Đà Nẵng gắn chặt với chuyển đổi số, đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 35-40% GRDP vào năm 2030.

• Quản trị bằng dữ liệu: Chuyển từ điều hành truyền thống dựa trên báo cáo sang quản trị bằng dữ liệu thời gian thực.
• Bản sao số (Digital Twin): Hệ thống “bản sao số sống” liên tục cập nhật dữ liệu về giao thông, môi trường và hạ tầng, cho phép mô phỏng các kịch bản phát triển và ra quyết định chính xác trước khi triển khai thực tế.
• Hạ tầng AI: Xây dựng trung tâm tính toán hiệu năng cao, hạ tầng 5G, IoT và phát triển nhân lực bán dẫn để AI trở thành năng lực cốt lõi của đội ngũ công chức và người dân.

Hạ tầng thế hệ mới: Từ giao thông thông minh đến kinh tế dữ liệu

Chiến lược bền vững là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong Quy hoạch Đà Nẵng nhằm đảm bảo tăng trưởng đi đôi với chất lượng sống.

• Giao thông kết nối đa cực và mạng lưới 16 tuyến đường sắt đô thị:Theo định hướng đến năm 2045, Quy hoạch Đà Nẵng sẽ hình thành 16 trục đường sắt đô thị kết hợp cả MRT và LRT với tổng chiều dài hơn 204km. Mạng lưới này đóng vai trò là mạch máu kết nối xuyên suốt từ cảng biển Liên Chiểu, khu thương mại tự do, sân bay quốc tế đến chuỗi đô thị hành lang ven biển. Sự kết hợp giữa MRT (Mass Comment Transit – tàu điện ngầm hoặc trên cao có công suất lớn, giúp tiết kiệm không gian vùng lõi) và LRT (Light Rail Transit – đường sắt đô thị hạng nhẹ công suất trung bình) theo kinh nghiệm thành công của Singapore và Nhật Bản là xu thế tất yếu.

• Hạ tầng cho giao thông tương lai và không gian ngầm: Đồ án quy hoạch Đà Nẵng nhấn mạnh việc nghiên cứu sớm không gian ngầm và không gian trên cao. Đặc biệt, thành phố phải chuẩn bị sẵn hạ tầng cho các loại hình giao thông của tương lai như xe tự hành, drone vận tải và taxi bay để đáp ứng tiêu chuẩn của một đô thị thông minh.
• Các siêu dự án kết nối hạ tầng: Thành phố đang nghiên cứu hai siêu dự án hạ tầng giao thông trị giá 4 tỷ USD bao gồm: tuyến đường bộ cao tốc kết nối sân bay quốc tế Đà Nẵng với sân bay Chu Lai (dài hơn 100 km, vốn đầu tư khoảng 1 tỷ USD) và tuyến đường sắt đô thị Đà Nẵng – Chu Lai (trước mắt ưu tiên đoạn Đà Nẵng – Hội An với quy mô khoảng 3 tỷ USD). Nguồn vốn cho các dự án này dự kiến sẽ được huy động đột phá thông qua hình thức “token hóa tài sản thực” (RWA) trên thị trường tài chính toàn cầu.
• Hạ tầng số và dữ liệu: Khác với hạ tầng truyền thống, hạ tầng tương lai của Đà Nẵng tập trung mạnh vào nền kinh tế dữ liệu, bao gồm việc xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô quốc tế, trung tâm tính toán hiệu năng cao, hạ tầng 5G và IoT để phục vụ cho tầm nhìn “Thành phố AI” (AI City).

Kiến tạo đô thị xanh: Chiến lược bảo tồn hành lang sinh thái tự nhiên

• Phân vùng sinh thái nghiêm ngặt: Khu vực trung du và miền núi phía Tây được quy hoạch chặt chẽ thành vùng sinh thái, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn nước và bảo tồn đa dạng sinh học.
• Bảo vệ không gian biển và chống “bê-tông hóa”: Vùng không gian biển và hải đảo sẽ được khai thác gắn liền với du lịch biển chất lượng cao nhưng phải chú trọng bảo tồn hệ sinh thái và môi trường biển. Quy hoạch yêu cầu kiểm soát chặt chẽ tình trạng bê tông hóa bờ biển.
• Bảo vệ các hành lang sinh thái trọng yếu: Việc trở thành đô thị đặc biệt không đồng nghĩa với việc làm mất bản sắc địa phương hay đánh đổi môi trường. Thành phố phải bảo vệ nghiêm ngặt các hành lang sinh thái quan trọng bậc nhất như: hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn, sông Trường Giang, bán đảo Sơn Trà, Bà Nà, Hội An, Cù Lao Chàm và các khu rừng đầu nguồn.

Mục tiêu dài hạn: Tầm nhìn đến năm 2050, quy hoạch Đà Nẵng định hướng trở thành một thành phố sinh thái, trong lành, môi trường sống an toàn, chất lượng cao và là thành phố du lịch đáng sống đẳng cấp khu vực châu Á.

>>> Xem thêm: Xu hướng du lịch & trải nghiệm dài ngày tại Đà Nẵng mở ra cơ hội nào?