Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào một giai đoạn bản lề mang tính lịch sử nhằm tái định hình toàn diện hạ tầng giao thông đô thị. Với mục tiêu nâng tổng chiều dài đường sắt đô thị lên 255 km vào năm 2030, thành phố không chỉ vượt mốc chỉ tiêu của Trung ương mà còn chính thức giải quyết bài toán ùn tắc và kết nối liên vùng.
- Tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) hiện hữu: Cập nhật lộ trình, các nhà ga hoạt động
- Điều chỉnh quy hoạch mạng lưới 255 km Metro TP.HCM: Bổ sung 2 tuyến huyết mạch kết nối liên vùng
- Tiến độ thi công thực tế tại các dự án đang triển khai
- Làn sóng chuẩn bị khởi công đồng loạt cuối năm 2026
- Đòn bẩy tài chính và các cơ chế đảm bảo tính khả thi
- Tầm nhìn mạng lưới 255 km Metro và động lực phát triển bền vững của TP.HCM
Giai đoạn 2026-2027 được đánh giá là “thời điểm vàng” khi bộ máy chính quyền chuyển dịch mạnh mẽ từ bước lập kế hoạch sang triển khai đồng loạt trên công trường. Với hạt nhân nền tảng là tuyến Metro Bến Thành – Suối Tiên, sự góp mặt của 8 dự án mới đã tạo nên bức tranh toàn cảnh về 9 tuyến Metro TP.HCM sẵn sàng thay đổi vĩnh viễn diện mạo giao thông phía Nam.
Tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) hiện hữu: Cập nhật lộ trình, các nhà ga hoạt động
Theo kế hoạch điều chỉnh quy hoạch mạng lưới đô thị, TP.HCM đang định hình lại không gian giao thông công cộng với quy mô lên tới 255 km đường sắt đô thị. Trong bức tranh tổng thể đó, tuyến biểu tượng khai mở giao thông đô thị – tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) dài gần 20 km chính là tuyến khai thác đầu tiên đang vận hành ổn định, kết nối toàn bộ hành trình từ trung tâm thành phố hướng về cửa ngõ phía Đông với tổng cộng 14 nhà ga (gồm 3 ga ngầm và 11 ga trên cao):
3 nhà ga ngầm tại khu vực trung tâm:
- Ga Bến Thành
- Ga Nhà hát Thành phố
- Ga Ba Son
11 nhà ga trên cao (từ Bình Thạnh qua TP. Thủ Đức đến Bình Dương):
- Ga Công viên Văn Thánh
- Ga Tân Cảng
- Ga Thảo Điền
- Ga An Phú
- Ga Rạch Chiếc
- Ga Phước Long
- Ga Bình Thái
- Ga Thủ Đức
- Ga Khu Công nghệ cao
- Ga Đại học Quốc gia (Công viên Văn hóa Suối Tiên)
- Ga Bến xe Suối Tiên
Điều chỉnh quy hoạch mạng lưới 255 km Metro TP.HCM: Bổ sung 2 tuyến huyết mạch kết nối liên vùng
Theo kế hoạch ban đầu, danh mục ưu tiên giai đoạn 2026-2030 của TP.HCM chỉ gồm 6 dự án mới với chiều dài khoảng 187 km. Tuy nhiên, để đáp ứng và vượt chỉ tiêu Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị, Sở Xây dựng TP.HCM đã rà soát và đề xuất bổ sung thêm 2 dự án then chốt.
Cùng với (1) tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) dài gần 20 km đóng vai trò tuyến khai thác đầu tiên, mạng lưới hoàn chỉnh tạo thành 9 tuyến Metro TP.HCM trọng điểm. Trong đó, 2 tuyến bổ sung mới mang ý nghĩa huyết mạch bao gồm:
- (2) Tuyến Metro số 2 (Thủ Dầu Một – TP.HCM / Tao Đàn): Tuyến có chiều dài khoảng 35 km (23 km trên cao, 12 km ngầm) với tổng mức đầu tư khoảng 113.000 tỷ đồng. Đây là trục xương sống vận tải kết nối trực tiếp khu vực phía Bắc (Bình Dương cũ) về trung tâm TP.HCM.
- (3) Tuyến Metro số 2 (đoạn Tham Lương – An Hạ – KĐT Tây Bắc): Đoạn đi trên cao dài khoảng 30 km, tổng vốn đầu tư khoảng 85.000 tỷ đồng. Dự án giữ vai trò kết nối chiến lược hành lang Tây Ninh – TP.HCM – Đồng Nai và Khu đô thị Tây Bắc.
Tiến độ thi công thực tế tại các dự án đang triển khai
Tính đến nay, 3 trên tổng số 8 dự án xây mới ưu tiên đã chính thức khởi công và động thổ, tạo ra nhịp điệu thi công khẩn trương.
- (4) Metro số 2 Bến Thành – Tham Lương: Chính thức khởi công ngày 15/1/2026, hiện là dự án có tiến độ nhanh nhất.
- Tiến độ thi công nhà ga: Đến đầu tháng 11/2026, đã có 9/11 nhà ga của tuyến chính thức bước vào giai đoạn thi công móng ngầm (làm tường dẫn và tường vây) với khối lượng đạt từ 4% đến gần 70%.
- Nhà ga Tao Đàn (ST02): Vừa chính thức triển khai thi công đường dẫn và chuẩn bị đổ tấm tường vây đầu tiên vào ngày 5/11/2026, nhà thầu đẩy mạnh thi công liên tục 3 ca, 3 mũi.
- Ga Bến Thành và ga Dân Chủ: Đang hoàn tất thủ tục cấp phép để triển khai rào chắn và thi công sâu tới 30m (tại ga Bến Thành với 4 tầng ngầm) và tổ chức dạng “vòng xoay lớn” tại ga Dân Chủ.
- Mốc tiến độ tổng thể: Dự kiến bắt đầu dùng máy khoan hầm (TBM) vào tháng 10/2027, hoàn thành kết cấu chính các nhà ga vào tháng 3/2029 và phấn đấu đưa toàn tuyến vào khai thác thương mại vào cuối năm 2030.
- (5) Metro Bến Thành – Cần Giờ: Dự án động thổ ngày 19/12/2025 với tổng mức đầu tư hơn 102.000 tỷ đồng. Đến hiện tại, dự án đồng loạt triển khai thi công nhiều hạng mục trọng điểm, tiến tới mục tiêu hoàn thành năm 2028:
- Các khu vực đang tập trung thi công tuyến Metro Bến Thành – Cần Giờ:
- Ga Bến Thành (Quận 1): Đang tập trung phần ngầm với quy mô dài khoảng 566 m, hố móng sâu 34 m, kết nối trực tiếp với ga ngầm Bến Thành của tuyến Metro số 1.
- Khu vực cảng Sài Gòn (Quận 4): Đang triển khai đoạn hầm dài hơn 2 km sử dụng máy đào hầm TBM đường kính 13 m.
- Các cầu và nút giao: Triển khai các mũi thi công tại cầu Rạch Đĩa, cầu Ông Đội và các cầu dẫn hướng về cầu Cần Giờ.
- Phía Cần Giờ: Đẩy mạnh thi công khu vực depot rộng 39 ha, cầu vượt sông Soài Rạp và các cầu đặc biệt trên tuyến.
- Các khu vực đang tập trung thi công tuyến Metro Bến Thành – Cần Giờ:
>>> Xem thêm: Metro Bến Thành – Cần Giờ: Trục kết nối định hình lại bản đồ bất động sản siêu sang phía Nam
- (6) Metro số 2 (Bến Thành – Thủ Thiêm): Dự án dài 6,2 km đi ngầm hoàn toàn, khởi công ngày 29/4/2026. Các đơn vị thi công đang tiến hành khoan khảo sát địa chất tại nhiều vị trí dọc tuyến (độ sâu từ 40m – 60m) và chuẩn bị thiết kế chi tiết để chuẩn bị cho các hạng mục hầm ngầm phức tạp.
>>> Xem thêm: Cập nhật Tuyến Metro số 2 Bến Thành – Thủ Thiêm: “Hành lang ngầm” hóa TOD tái định vị không gian
Làn sóng chuẩn bị khởi công đồng loạt cuối năm 2026
Bên cạnh các dự án đang thi công, các dự án còn lại trong mạng lưới ưu tiên đang tăng tốc hoàn tất thủ tục để tạo ra làn sóng khởi công dồn dập.
- (7) Đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành: Dài khoảng 47,7 km với tổng mức đầu tư 175.000 tỷ đồng, dự án kết nối sân bay quốc tế Long Thành phấn đấu khởi công vào cuối 2026.
- (8)(9) Khởi công đồng loạt Quý IV/2026: Hai dự án lớn là tuyến Metro số 6 (đoạn Tân Sơn Nhất – Phú Hữu), dài gần 23 km đi qua các nhà ga sân bay T1, T2, T3 và tuyến Metro Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên (kết nối trực tiếp với Metro số 1) dự kiến sẽ đồng loạt khởi công cuối 2026.
>>> Cập nhật mới nhất 2 tuyến Metro TẠI ĐÂY
Tuyến Metro số 6 (đoạn Tân Sơn Nhất – Phú Hữu)
Toàn cảnh dự án Metro Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên: Trục kết nối đô thị vệ tinh phía Bắc
Đòn bẩy tài chính và các cơ chế đảm bảo tính khả thi
Việc triển khai đồng bộ 9 tuyến metro TP.HCM đòi hỏi nguồn lực khổng lồ lên tới khoảng 672.519 tỷ đồng. Tuy nhiên, thành phố đã chuẩn bị sẵn sàng bài toán thực thi:
- Nguồn vốn tự chủ và dồi dào: TP.HCM đã bảo đảm nguồn vốn công trung hạn với 85.000 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương (theo Nghị quyết 188) và 263.513 tỷ đồng từ ngân sách địa phương (Nghị quyết 72). Mức vốn này không chỉ đủ cho 6 dự án ban đầu mà còn dư khoảng 40.000 tỷ đồng để điều phối cho các dự án bổ sung.
- Cơ chế đặc thù và mô hình TOD: Thành phố khai thác triệt để các cơ chế đặc thù nhằm rút ngắn thủ tục, đồng thời kết hợp mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).
- Nội địa hóa công nghiệp đường sắt: Đề án mua sắm tập trung đặt mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa từ 20% (giai đoạn 2026-2030) lên 35% và tiến tới 50-70%, giúp tối ưu hóa chi phí và làm chủ công nghệ bảo trì.
Tầm nhìn mạng lưới 255 km Metro và động lực phát triển bền vững của TP.HCM
Sự hiện diện của 9 tuyến metro TP.HCM trong giai đoạn 2026-2027 không chỉ là lời giải cho bài toán ùn tắc giao thông, mà còn là bệ phóng cho một tầm nhìn vĩ mô kéo dài cả thế kỷ. Theo định hướng đến năm 2050, mạng lưới đường sắt đô thị TP.HCM sẽ đạt khoảng 1.540 km (gồm 1.100 km metro và 440 km đường sắt nhẹ LRT).
Nhìn lại tiến độ quyết liệt từ các công trường, có thể khẳng định, sự chuyển mình của 9 tuyến đường sắt đô thị huyết mạch chính là động lực lớn nhất để TP.HCM bứt phá, tái định hình không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và củng cố vững chắc vị thế siêu đô thị hiện đại hàng đầu khu vực.
