MỤC LỤC
Bản Quy hoạch tổng thể TP.HCM – tầm nhìn 100 năm do Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) phối hợp cùng Công ty Tư vấn Boston (BCG) thực hiện đã chính thức đặt nền móng cho một siêu đô thị thế hệ mới. Kế hoạch thiết lập những cột mốc tăng trưởng đầy tham vọng: Đến năm 2030, quy mô nền kinh tế đạt 120 tỷ USD; đến năm 2050, con số này bứt phá ngoạn mục lên 800 tỷ USD với quy mô dân số từ 22-25 triệu người. GRDP bình quân đầu người được kỳ vọng đạt 75.000 USD vào năm 2050 và chạm ngưỡng 100.000 USD vào năm 2075.
Trong chiến lược thay đổi không gian từ mở rộng cơ học sang mô hình đô thị nén đa trung tâm “5 cực động lực, 5 trục chiến lược, 10 vùng quản trị”, Vùng đô thị trung tâm TP.HCM (bán kính 20km) nằm gọn trong tuyến Vành đai 3 được định vị là “Tâm lõi” chiến lược toàn cầu. Nơi đây không chỉ là không gian lưu giữ di sản, quản trị và hình ảnh đối ngoại, mà sẽ là bộ não điều phối dòng chảy tiền tệ, doanh nghiệp, văn hóa và công nghệ quốc tế.
>>> Xem chi tiết Quy hoạch tổng thể TP.HCM 2025-2050, tầm nhìn 100 năm TẠI ĐÂY!
Tiềm năng Vùng đô thị trung tâm TP.HCM
Nằm tại vị trí hạt nhân của mô hình phát triển mới, Vùng đô thị trung tâm TP.HCM hội tụ những thế mạnh vượt trội để kích hoạt vai trò đòn bẩy cho toàn thành phố.
Trước hết, Vùng đô thị trung tâm TP.HCM là nơi đặt trụ sở chính của thị trường vốn Việt Nam với sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất nước (HOSE) – được ví như “thước đo sức khỏe” nhạy bén của toàn bộ nền kinh tế. Xung quanh sàn chứng khoán này là mạng lưới dày đặc các ngân hàng lớn, công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư và các doanh nghiệp lớn năng động nhất quốc gia. Vì vậy, Vùng đô thị trung tâm TP.HCM nắm giữ vai trò huyết mạch điều phối tri thức, nhân tài, tiền tệ và các dịch vụ doanh nghiệp cao cấp cho toàn bộ vùng kinh tế phía Nam.
Thêm vào đó, tiềm năng lớn của Vùng đô thị trung tâm TP.HCM còn đến từ nguồn ngoại lực khổng lồ của dòng tiền gửi về từ kiều bào nước ngoài (kiều hối). Hằng năm, lượng tiền đổ về khu vực này luôn giữ mức đứng đầu cả nước với con số kỷ lục đạt hơn 10,3 tỷ USD 2025 (chiếm hơn một nửa tổng lượng kiều hối toàn quốc). Nguồn vốn quý báu tập trung tại Vùng đô thị trung tâm TP.HCM tương đương hơn 2% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của cả nước, gần 16% tổng sản phẩm (GRDP) của riêng thành phố.
Mạch máu kinh tế này càng thêm thông suốt nhờ hạ tầng kết nối liên vùng mạnh mẽ. Từ tâm lõi Vành đai 3, thông qua 9 trục xuyên tâm, dòng chảy tài chính – dịch vụ dễ dàng tiếp cận và chi phối các hạ tầng chiến lược quốc gia xung quanh như Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, Sân bay quốc tế Long Thành, cụm cảng nước sâu Hiệp Phước và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
Tại sao phải chuyển đổi khu vực này thành lõi tài chính – dịch vụ toàn cầu?
Việc chuyển đổi Vùng đô thị trung tâm TP.HCM không chỉ là một mục tiêu phát triển, mà còn là lời giải bắt buộc cho các điểm nghẽn lớn mà thành phố đang đối mặt:
- Đầu tiên, mô hình tăng trưởng cũ dựa vào lao động giá rẻ, lắp ráp gia công và mở rộng đất đai tràn lan theo chiều ngang đã chạm trần. Trọng tâm của quy hoạch mới xác định rõ: không đặt vào tăng diện tích đô thị bằng mọi giá, mà phải phân bổ lại nguồn lực. Nếu tiếp tục phát triển theo lối mòn cũ, thành phố sẽ sa lầy vào bẫy thu nhập trung bình và thiệt hại nặng nề do kẹt xe, ngập lụt. Chuyển đổi Vùng đô thị trung tâm TP.HCM thành kinh tế tri thức và dịch vụ chất lượng cao là con đường duy nhất giúp cắt giảm chi phí vận hành, thúc đẩy năng suất lao động bứt phá.
- Thành phố phải chấm dứt sự phân mảnh, rời rạc của các nguồn lực tài chính hiện tại. Dù Vùng đô thị trung tâm TP.HCM sở hữu nguồn kiều hối khổng lồ và sàn chứng khoán sôi động, các dòng tiền này vẫn đang thiếu sự dẫn dắt chiến lược. Kiều hối phần lớn chảy vào tiêu dùng hoặc đầu cơ đất đai cá thể, sàn HOSE chưa đạt kỳ vọng huy động vốn dài hạn cho các dự án lớn, trong khi hệ thống ngân hàng truyền thống lại vấp rào cản về thủ tục hành chính.
- Ba là, thành phố đang đứng trước áp lực khổng lồ về nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng khung lên tới hàng triệu tỷ đồng từ nay đến năm 2030 (cho hơn 200km đường tàu điện ngầm Metro, đường vành đai, cảng biển nước sâu và các công trình chống ngập lớn). Nguồn ngân sách chắc chắn không thể gánh nổi. Việc hình thành một Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) ngay tại Vùng đô thị trung tâm TP.HCM chính là giải pháp chiến lược để “số hóa” nguồn ngoại lực, khơi thông dòng vốn thông minh và nguồn tiền xanh từ các quỹ đầu tư lớn trên thế giới.
>>> Xem thêm: 6 tuyến Metro – 187km TP.HCM “phải hoàn thành” đến 2030 theo Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19/05/2026
Các giá trị đột phá đưa Vùng đô thị trung tâm TP.HCM trở thành lõi tài chính – dịch vụ toàn cầu
Để hiện thực hóa khát vọng đưa trung tâm tài chính TP.HCM (hiện đứng vị trí 84 trên bảng xếp hạng toàn cầu) vận hành thực chất, đồ án quy hoạch tổng thể xác lập các công cụ vượt trội:
Trước hết là việc thiết lập Trung tâm Hành chính mới của toàn thành phố ngay tại khu vực Thủ Thiêm. Không còn nằm rải rác, các cơ quan quản lý đầu não và trung tâm điều hành thông minh sẽ được quy tụ về một mối tại Vùng đô thị trung tâm TP.HCM, giúp giảm tối đa thời gian xử lý thủ tục hành chính, tạo ra một bộ máy nhanh nhạy, hỗ trợ tốt nhất cho các doanh nghiệp quốc tế.
Tiếp theo là xây dựng hệ sinh thái tài chính thế hệ mới tại khu vực Quận 1 và Khu đô thị mới Thủ Thiêm với mô hình Đô thị kết hợp giao thông công cộng (TOD) Thủ Thiêm. Nơi đây sẽ lấy các nhà ga tàu điện ngầm (Metro) làm tâm để xây dựng các tòa tháp tài chính, luật hàng hải, bảo hiểm quốc tế, giúp kết nối dòng vốn cho chuỗi cảng biển Cái Mép – Cần Giờ và sân bay Long Thành, tạo ra sức bật lớn cho Vùng đô thị trung tâm TP.HCM.
Đột phá lớn nhất nằm ở tư duy thể chế với mô hình “đặc khu tham vấn chính sách” và cơ chế thử nghiệm (sandbox) áp dụng ngay cho Vùng đô thị trung tâm TP.HCM. Thành phố được quyền tự chủ ban hành các ưu đãi thuế, quản lý ngoại hối linh hoạt theo thông lệ quốc tế, đồng thời thử nghiệm các dịch vụ tiền tệ mới (ngân hàng số, tài sản mã hóa). Các nhà đầu tư thế giới tại đây sẽ được bảo hộ an toàn pháp lý bằng cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài quốc tế đặt ngay tại trung tâm tài chính.
Bên cạnh đó, thành phố tiên phong đổi mới mô hình hợp tác công tư (PPP và BT thế hệ mới). Tại các ga metro hay nút giao vành đai, Nhà nước giữ vai trò quy hoạch, tư nhân bỏ vốn xây hạ tầng và cùng chia sẻ lợi nhuận minh bạch từ quỹ đất xung quanh qua các sàn giao dịch số.
Mọi chỉ số về dự án và dòng tiền sẽ được công khai hoàn toàn trên mạng để các nhà đầu tư từ New York hay London đều có thể theo dõi, đánh giá và rót vốn trực tiếp. Thành phố cũng chuẩn hóa các dự án theo tiêu chuẩn môi trường (ESG) để giúp Vùng đô thị trung tâm TP.HCM tiếp cận nguồn vốn vay siêu rẻ, bền vững từ các quỹ tài chính xanh toàn cầu.
Quy hoạch không gian đô thị như thế nào để đáp ứng mục tiêu
Để đáp ứng mục tiêu phát triển, không gian Vùng đô thị trung tâm TP.HCM trong ranh giới Vành đai 3 được tổ chức nghiêm ngặt theo mô hình “Đô thị 15 phút” (tiếp cận dịch vụ thiết yếu bằng đi bộ hoặc di chuyển ngắn) và “Thành phố đa tầng 30 phút” (kết nối nhanh bằng tàu điện ngầm) nhằm giảm tải hoàn toàn cho khu vực cốt lõi:
- Phân vai chức năng rõ ràng để giảm áp lực nội vùng: Trong cấu trúc đa cực, cực lõi thuộc Vùng đô thị trung tâm TP.HCM (gồm Sài Gòn, Chợ Lớn, Bến Thành, Thủ Thiêm và hai bờ sông Sài Gòn) chỉ tập trung vào tài chính quốc tế, quản trị toàn cầu, kinh tế tri thức và văn hóa đối ngoại. Sự phân vai này tách biệt hoàn toàn với cực Bình Dương phía Bắc (chuyên về công nghiệp thông minh, bán dẫn, kho vận công nghiệp) và cực Bà Rịa – Vũng Tàu phía Nam (chuyên về kinh tế biển, năng lượng sạch và cảng biển nước sâu). Việc phân chia này giúp triệt tiêu hoàn toàn tình trạng lãng phí nguồn lực do các địa phương tự cạnh tranh lẫn nhau.
- Xóa bỏ thị trường lao động phân mảnh: Mạng lưới giao thông công cộng đa tầng (Metro, không gian ngầm và trên cao) đóng vai trò là khung xương sống cho toàn bộ Vùng đô thị trung tâm TP.HCM. Sự kết nối này biến thị trường việc làm thành một thể thống nhất không phân mảnh. Người lao động hay chuyên gia ở bất kỳ khu vực nào cũng có thể tiếp cận cơ hội việc làm chất lượng cao tại lõi trung tâm chỉ trong vòng 30 phút di chuyển một cách dễ dàng với chi phí hợp lý.
- Kiểm soát chặt mật độ dân cư, dừng xây chung cư cao tầng tại khu vực lõi: Thành phố định hướng nghiêm ngặt không phát triển thêm nhà ở chung cư cao tầng trong khu vực lõi lịch sử hiện hữu. Các chỉ tiêu về dân số, hệ số sử dụng đất, tầng cao được thắt chặt để giảm áp lực lên hạ tầng. Quỹ đất chung cư, nhà ở xã hội cho người lao động sẽ được đẩy ra ngoài khu vực trung tâm gắn với các trục tàu điện ngầm lớn, bảo đảm đủ 3 tiêu chí: gần giao thông công cộng, gần việc làm và đầy đủ trường học, y tế, dịch vụ đồng bộ.
- Ưu tiên không gian cho công viên, cây xanh mở và bảo tồn di sản: Toàn bộ quỹ đất giải phóng từ quá trình chỉnh trang, tái thiết tại Vùng đô thị trung tâm TP.HCM sẽ được ưu tiên tuyệt đối để mở rộng công viên, không gian mở và các tiện ích công cộng phục vụ cộng đồng. Thành phố tập trung nâng cấp không gian mở ven sông, kết nối hệ thống sông, kênh, rạch (đặc biệt là hành lang sông Sài Gòn, sông Đồng Nai hướng ra biển). Trục hạ tầng sinh thái nền này vừa đóng vai trò điều tiết nước, giảm ngập lụt, vừa bảo tồn các giá trị di sản văn hóa cổ kính, biến Vùng đô thị trung tâm TP.HCM tương lai thành một siêu đô thị sinh thái đáng sống bậc nhất, thu hút và giữ chân giới tinh hoa toàn cầu.
Bằng việc chủ động gọt giũa và tái thiết không gian bên trong Vành đai 3 để nhường chỗ cho các định chế tài chính, công nghệ và dịch vụ cao cấp; chiến lược quy hoạch mới không chỉ giải phóng toàn bộ tiềm năng của khu vực lõi, mà còn chính thức định vị một vị thế cạnh tranh hoàn toàn mới cho Vùng đô thị trung tâm TP.HCM trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
