Các dự án giao thông tại TP.HCM như cầu – đường Nguyễn Khoái, đường Vành đai 2, đường Vành đai 3, cao tốc Mộc Bài,… được kỳ vọng sẽ được đẩy nhanh tiến độ xây dựng khi được áp dụng cơ chết rút ngắn thời gian đền bù, giải phóng mặt bằng.
Cầu – đường Nguyễn Khoái
Sau gần 10 năm “đắp chiếu” dự án cầu – đường Nguyễn Khoái kết nối Quận 7 với Quận 4 và Quận 1 dự kiến sẽ được khởi công vào cuối năm nay, hoàn thành vào năm 2027. Dự án góp phần giảm áp lực giao thông tại khu vực Nam Sài Gòn trong bối cảnh các con đường kết nối về trung tâm thành phố đã quá tải trầm trọng.
Năm 2016 dự án được phê duyệt lần đầu với quy mô dài khoảng 1km, có điểm đầu tại đường D1 thuộc khu dân cư Him Lam (Quận 7), điểm cuối tại đường Bến Vân Đồn (Quận 4) với tổng vốn đầu tư 1.250 tỷ đồng. Thế nhưng, do thay đổi quy mô với việc nối dài sang đến Quận 1, cầu – đường Nguyễn Khoái hiện có tổng bốn 3.725 tỷ đồng, trong đó chi phí đền bù hơn 1.000 tỷ đồng cho khoảng 125 hộ dân tại Quận 1. Riêng khu vực Quận 1 và Quận 7 sẽ không phải giải phóng mặt bằng.
Đường Vành Đai 3
Theo ông Lương Minh Phúc, Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM, kế hoạch đền bù đang được đề xuất áp dụng như đường Vành đai 3 với việc tách giải phóng mặt bằng thành một dự án độc lập, thực hiện song song với xây lắp. Một số thủ tục liên quan đến công tác bồi thường sẽ được thực hiện song song với quá trình chờ phê duyệt nghiên cứu khả thi dụ án.
Thực hiện theo cách này, công tác đền bù, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật dự kiến triển khai từ tháng 4/2024, đến cuối năm cơ bản hoàn tất, bàn giao cho dự án khởi công. “Công trình khi hoàn thành không chỉ giảm ùn tắc giao thông ở khu vực sẽ góp phần hình thành trục Bắc – Nam từ trung tâm đi Quận 7, Nhà Bè, kết nối cao tốc Bến Lức – Long Thành, Vành đai 3, thu hẹp khoảng cách địa lý ở cửa ngõ phía Nam và Tây thành phố”, ông Phúc nói.
Với quy trình hiện nay, sau khi dự án đầu tư được cấp thẩm quyền phê duyệt mới có cơ sở cắm cọc, bàn giao ranh giải phóng mặt bằng cho các quận huyện tiến hành đo vẽ, kiểm đếm, lập hồ sơ bồi thường cũng như xác định nhu cầu, hình thức tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng.
Các công đoạn trên rất tốn nhiều thời gian, do đó đường Vành đai 3, Thủ tướng cho phép áp dụng cơ chế triển khai đồng thời một số công việc liên quan bồi thường, tái định cư từ giai đoạn chuẩn bị, giúp giải phóng mặt bằng được đẩy nhanh.
Theo đó, chỉ sau một năm chủ trương đầu tư thông qua, các quận huyện đã giao hơn 70% diện tích đất. Từ mô hình này, thành phố tính áp dụng cho các công trình nhóm A (có dự án thành phần giải phóng mặt bằng) đẩy nhanh tiến độ ( rút ngắn 1-1,5 năm) so với quy trình cũ.
Đường Vành đai 2
Trong thời gian tới dự án giao thông tại TP.HCM dự tính sẽ áp dụng cơ chế giải phóng mặt bằng tương tự như trên đối với hai dự án thuộc Vành đai 2. Hai đoạn đường thuộc tuyến đường vành đai tại khu Đông Sài Gòn chưa khép kín, tổng chiều dài hơn 6km, từ cầu Phú Hữu đến đường Phạm Văn Đồng với tổng vốn đầu tư gần 13.900 tỷ đồng.
Theo ông Võ Trí Dũng – Trưởng ban bồi thường, giải phóng mặt bằng TP Thủ Đức, diện tích đất để triển khai hai dự án trên ước tính hơn 61,5 ha với khoảng 935 hộ dân bị ảnh hưởng. Địa phương đang tập trung thu thập hồ sơ pháp lý, đo vẽ kiểm đếm hiện trạng, chờ duyệt ranh giải phóng mặt bằng… Sau đó, việc đền bù thực hiện trước với đất nông nghiệp hoặc người dân có đất ở chấp thuận bàn giao. Các trường hợp còn lại là đất ở, hoặc người chậm đồng thuận giao sẽ làm cuối cùng.
“Địa phương đặt mục tiêu tháng 11/2024 sẽ bàn giao khoảng 70% mặt bằng để chủ đầu tư khởi công dự án. Phần còn lại dự kiến hoàn thành năm 2025”, ông Dũng nói.
Hàng loạt dự án giao thông tại TP.HCM được đẩy nhanh tiến độ nhờ thực hiện cơ chế mới
Bên cạnh cầu – đường Nguyễn Khoái, đường Vành đai 3 thì một số dự án giao thông tại TP.HCM khác cũng được dự kiến triển khai theo cơ chế tương tự như cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, đường Vành đai 4,…
Mới đây UBND TP.HCM đề nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn việc duyệt ranh giải phóng mặt bằng trước khi duyệt dự án đầu tư để thực hiện trước công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Điều này giúp tăng sự chủ động, sớm triển khai công việc liên quan giải phóng mặt bằng, từ đó tiến độ chuẩn bị dự án từ đó được nhanh hơn.
TS Phạm Viết Thuận – Viện trưởng Kinh tế tài nguyên và Môi trường TP.HCM, giải phóng mặt bằng là thách thức đối với các dự án giao thông. Bởi lẽ, do ảnh hưởng đến người dân nên quá trình thực hiện phải qua nhiều bước. Do đó, công tác bồi thường làm dự án thành phần, triển khai song song các bước sẽ rút ngắn thời gian. Việc duyệt trước ranh giải phóng mặt bằng là cơ sở pháp lý giúp chủ động giao ranh, cắm mốc ngoài thực địa, kiểm kê nhà đất, tái định cư,… Nhằm chuẩn bị kỹ hơn các phương án tổ chức giao thông về sau.
“Theo cách này, khi nghiên cứu khả thi dự án được duyệt thì các số liệu, hồ sơ liên quan bồi thường cũng cơ bản hoàn tất, thuận lợi triển khai các phần việc tiếp theo”, ông Thuận nói, cho rằng không chỉ tiết kiệm thời gian, đây cũng là giải pháp hạn chế tình trạng đội vốn liên quan các vấn đề trượt giá, chi phí phát sinh trong quá trình dừng chờ mặt bằng.
Công tác giải phóng mặt bằng là điểm mấu chốt của tiến độ của hầu hết các dự án giao thông tại TP.HCM. Nhiều công trình triển khai trong giai đoạn 2016-2020 nhưng chưa hoàn thành bị do bị đội vốn chi phí giải phóng mặt bằng tăng. Điển hình như nút giao Mỹ Thuỷ tăng từ 1.998 tỷ đồng lên 3.622 tỷ; cải tạo kênh Hàng Bàng tăng từ 188 tỷ lên 779 tỷ đồng,…
>>> Xem thêm: Diện mạo dự án cầu – đường Nguyễn Khoái trong tương lai
