Đà Nẵng đang đứng trước bước ngoặt chiến lược trong hành trình tái định hình diện mạo đô thị. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, không gian phát triển của thành phố không chỉ mở rộng về quy mô mà còn đòi hỏi một tư duy đột phá trong tổ chức không gian và huy động nguồn lực. Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm giao thương quốc tế và đô thị biển đáng sống, hạ tầng Đà Nẵng đang được quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, tích hợp giữa quản trị dữ liệu thông minh và các công cụ tài chính hiện đại.
Nhu cầu vốn và bài toán “giải nén” đô thị
Quy hoạch chung TP Đà Nẵng đến năm 2050 đặt ra nhu cầu vốn khổng lồ lên tới 350 tỷ USD. Trong đó, khoảng 30 tỷ USD dành riêng cho hạ tầng kỹ thuật thiết yếu, và 320 tỷ USD còn lại phục vụ phát triển đô thị cùng các ngành kinh tế. Đây không đơn thuần là con số đầu tư, mà là phản ánh nhu cầu cấp thiết để tái cấu trúc đô thị.
>>> Xem thêm: Quy hoạch Đà Nẵng với chiến lược “đa cực”: Sự cộng hưởng giữa hạ tầng cảng biển, trung tâm tài chính và các đặc khu kinh tế
Hiện nay, trung tâm Đà Nẵng đang đối mặt với tình trạng quá tải hạ tầng do tốc độ đô thị hóa nhanh trong thời gian dài. Chiến lược phát triển không gian mới buộc phải gắn liền với quá trình “giải nén” vùng lõi. Việc hình thành các khu chức năng mới, tiêu biểu là 4.000 ha Khu thương mại tự do tại Nam Hội An, đóng vai trò như một đối trọng để phân bổ lại dân cư và hoạt động kinh tế. Các yêu cầu về cấp thoát nước, xử lý chất thải trong quy hoạch mới không còn được tính toán theo cách truyền thống mà dựa trên quy mô tăng trưởng kinh tế thực tế và lưu lượng dân cư dự báo, đảm bảo sự bền vững dài hạn cho hạ tầng Đà Nẵng.
Đột phá 16 trục đường sắt đô thị (MRT & LRT)
Hạ tầng Đà nẵng đến năm 2045 sẽ hình thành mạng lưới 16 trục đường sắt đô thị, tổng chiều dài hơn 204 km, kết hợp cả MRT (Mass Rapid Transit) và LRT (Light Rail Transit). Hệ thống này sẽ đóng vai trò là “xương sống” cho mạng lưới giao thông thông minh, giúp kết nối nội đô với các đô thị lân cận như Huế, Quảng Ngãi và các tỉnh Tây Nguyên.
Hai tuyến ưu tiên nghiên cứu hàng đầu bao gồm:
- Tuyến kết nối Sân bay Đà Nẵng – Hội An – Tam Kỳ – Chu Lai: Giai đoạn 1 (2025-2030) tập trung xây dựng tuyến LRT từ sân bay Đà Nẵng đến bãi biển Mỹ Khê (hơn 7km) và tuyến MRT từ Đại học Việt Hàn nối với ga Đà Nẵng hiện tại (hơn 17km). Giai đoạn 2 sau năm 2030 sẽ kéo dài tuyến này đến Tam Kỳ và Chu Lai.
- Tuyến kết nối Ga đường sắt tốc độ cao quốc gia: Tuyến này đóng vai trò phục vụ kết nối khu vực ga đường sắt tốc độ cao vào trung tâm thành phố, với tiến độ được triển khai đồng bộ cùng dự án quốc gia.
Song hành cùng phát triển giao thông là mô hình TOD (Transit Oriented Development) – phát triển đô thị gắn liền với giao thông công cộng. Việc tập trung nguồn lực phát triển dọc các tuyến đường sắt này không chỉ tạo nguồn khách ổn định mà còn kiến tạo quỹ đất và nguồn thu để tái đầu tư hạ tầng Đà Nẵng.
Siêu dự án hạ tầng và chiến lược “Token hóa” tài sản
Đà Nẵng là một trong những đô thị hiếm hoi hội tụ đầy đủ 5 loại hình giao thông (đường bộ, đường sắt, hàng không, đường biển, đường thủy nội địa). Để khơi thông nguồn vốn cho các siêu dự án, thành phố không chỉ dựa vào ngân sách hay ODA mà hướng tới các công cụ tài chính số hóa thông qua Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC Đà Nẵng).
Đáng chú ý, thành phố dự kiến “token hóa” tài sản thực (RWA) – một hình thức chuyển quyền lợi kinh tế của tài sản thành token số trên nền tảng blockchain – để mở rộng khả năng huy động vốn toàn cầu. Đà Nẵng đã lựa chọn hai dự án hạ tầng trọng điểm với tổng vốn khoảng 4 tỷ USD để thí điểm:
- Tuyến đường bộ cao tốc kết nối sân bay Đà Nẵng với sân bay Chu Lai (hơn 100km, khoảng 1 tỷ USD).
- Tuyến đường sắt đô thị Đà Nẵng – Hội An (khoảng 3 tỷ USD).
Thông qua biên bản ghi nhớ hợp tác với Cơ quan Phát triển Hợp tác của Áo, thành phố đang từng bước chuẩn bị các giải pháp công nghệ và hành lang pháp lý để hiện thực hóa sản phẩm tài chính hiện đại này. Đây được xem là bước đi mang tính thử nghiệm cao (sandbox), giúp Đà Nẵng tiếp cận dòng vốn từ các quỹ đầu tư toàn cầu thông qua công nghệ hiện đại.
Không gian đa chiều và hạ tầng Đà Nẵng tương lai
Để giải quyết bài toán quỹ đất hạn hẹp, tư duy phát triển hạ tầng Đà Nẵng đã vượt ra khỏi phạm vi mặt bằng phẳng truyền thống, hướng đến tối ưu hóa không gian 3 chiều. Quy hoạch mới nhấn mạnh vào việc nghiên cứu sớm không gian ngầm và không gian trên cao. Đây là sự chuẩn bị cần thiết cho các loại hình giao thông thông minh thế hệ mới như:
- Giao thông thông minh: Xe tự hành, taxi bay và drone vận tải.
- Không gian đa chiều: Giải quyết bài toán hạn chế quỹ đất giao thông hiện tại, tạo ra các tuyến đường thay thế và các không gian công cộng ngầm sầm uất.
Việc khai thác không gian đa chiều giúp thành phố giải tỏa áp lực giao thông trong khu vực lõi mà không làm xáo trộn cấu trúc đô thị hiện hữu, đồng thời bảo tồn bản sắc địa phương và các hành lang sinh thái quan trọng.
Hạ tầng số Đà Nẵng: Nền tảng cốt lõi cho mô hình “Thành phố AI”
Bên cạnh hạ tầng vật lý, hạ tầng số Đà Nẵng được xác định là “hạ tầng mềm” sống còn, đóng vai trò điều phối sự vận hành của toàn đô thị trong kỷ nguyên số. Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành “Thành phố AI” (AI City), thành phố đang tập trung đầu tư xây dựng hệ sinh thái dữ liệu hoàn chỉnh, bao gồm các trung tâm dữ liệu quy mô quốc tế, hệ thống tính toán hiệu năng cao, mạng 5G, IoT và đẩy mạnh phát triển Công viên phần mềm số 2.
Tại trung tâm của chiến lược này là mô hình Bản sao số (Digital Twin). Đây được coi là bước ngoặt quan trọng trong tư duy quản trị, chuyển dịch từ cách thức vận hành dựa trên báo cáo truyền thống sang quản trị bằng dữ liệu thời gian thực. Digital Twin đóng vai trò như một mô hình đô thị ảo song song với thực tế, liên tục cập nhật và tích hợp dữ liệu đa lĩnh vực từ quy hoạch, giao thông, môi trường đến dân cư. Nhờ đó, chính quyền có thể mô phỏng chính xác các kịch bản phát triển và đánh giá tác động của từng quyết định trước khi triển khai trong thực tiễn.
Với tầm nhìn đến năm 2030, hạ tầng Đà Nẵng được kiến tạo để dữ liệu thực sự trở thành “nguyên liệu” chính cho tăng trưởng kinh tế. Sự kết nối đồng bộ giữa phần cứng hiện đại và hệ thống quản trị thông minh không chỉ nâng cao hiệu lực điều hành đô thị mà còn tạo môi trường thuận lợi để thu hút dòng vốn công nghệ cao và các chuyên gia quốc tế, hướng tới mục tiêu lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất của sự phát triển.
